İstanbul 1925
Kalan Müzik Yapım'ın "Eski Musikimize Ettiği Hizmetler" serisinden olan bu disk yirmi iki ayrı parçayla İstanbul'daki kültür mozaiğinin ilginç bir kesitini kesin bir tarih vererek sunmaktadır. Müzikseverleri 1925'e götürmemizin nedeni tamamen bir rastlantı. 1900'ların başında Regent ve Blumenthal gibi kumpanyaların ürettiği taş plaklardan sonra 1925 lerde HMV'nin Türkiye Şubesi Sahibinin Sesi firması gündeme girmiş ve Kanunî Artakî Candan-Terzîyan'ın (1885-1948) önderliğinde bir çok efsanevi sanatçının sesi ve müziği günümüze ulaşabilmiştir. Diskte üstad Klarnetçi Şükrü Tunar'dan iki taksim (Hüzzam, Suzinak) ile birlikte bir karşılama ve bir çiftetelli sunuyoruz. Musikimizde en iyi klarnet çalan bir müzisyen olarak bilinen bu virtüozumuzun Mesut Cemil Bey'in yaptığı bir rast taksimiyle çok etkilediği ve bunun sayesinde 1927 de Türk Telsiz Telefon Şirketi'nce başlatılan radyo yayınlarında ilk işini kaptığı söylenir. Zeki Müren'e eşlik ederken sahnede kalp sektesinden 1962'de ölen Tunar'ın Türk Çalgı Musikisi'ne yaptığı katkıların başında soprano saksafonun ses rengine benzeyen bir timbre'e sahip yerli klarnetin popülerleştirmesi gelir. Üstad Tunar'ın Udi Yorgo Bacanos ve Kanuni Ahmet Yatman ile birlikte kaydı yapılmış çok sayıda parçasını bulmak mümkündür. Biz burada Şükrü Tunar'dan Hüzzam ve Suzinak taksimleriyle birlikte iki oyun havası (karşılama ve çiftetelli) sunuyoruz. Ayrıca Küçük Nezine Hanım'ın söylediği "Ağladım Acı Çektim" adlı şarkı da Tunar'ın bestelerinden. Bu parçada Kanuni Artaki'nin aletini icrasındaki niceliği duymamak mümkün değil. Aynı şeyi Deniz Kızı'nın söylediği Daktilo'da hissedebiliriz. Üstadın espriye meraklı olduğu da bilinir. Şarkıda sözü edilen aşığın imalı konuşmasının daktilo sesine benzetilmesinde görebiliriz bunu.
Klarnetten ayrı olarak keman da bu dönemde altın devrini yaşamıştır. Hemen akla iki büyük üstad Haydar Tatlıyay ve Nubar Tekyay-Cömlekçiyan geliyor. Serez'de 1890 da doğan Tatlıyay ilk musiki bilgilerini amcası Udi Hasan Dramalı'dan almış ve uzun yıllar Mısır'da kalmıştır. 1947'de İstanbul'a kesin dönüş yapan Üstad 1963'te ölümüne değin bu kentten ayrılmamıştır. Mısır'da iken içli dışlı olduğu gerek Arap Musikisi'nin etkisini gerek "Arap Oyun Havası" gerek Raks-ı Bedih' te görmek mümkün. Kemani Nubar'dan tek bir örnekle yetiniyoruz; 'Bakriye Çiftetellisi. Bilebildiğimiz kadarıyla İstanbul Radyosu'ndaki canlı kayıtlarının dışında Tekyay'ın (ölümü 1955) en güzel icralarını içeren bir yapımı piyasada bulmak mümkün değil. Ama sunduğumuz "Bahriye Çiftetellisi"ni insan ister istemez Tunar'ın icra ettiğiyle karşılaştırmadan edemiyor. Her iki üstadın virtüozitelerini konuşturduğu bu versiyonlara takabileceğimiz sıfatlar söyle olabilir. Tunar'ın serbest yada doğaçtan icrayı yeğleyen üslubuna karşı Tekyay in yapı aralıkları belli daha ölçülü bir havaya bürünmüş tarzı.
Tatlıyay ve Tekyay'ın kemana bahşettiği bu ayrıcalığı aynen uda veren Yorgo Bacanos'u ve Hrant Kenkuliyan'ı anmamak mümkün mü? Gerçekten bu iki icracı, udu yeni bir icra üslubuyla yirminci yüzyıl Türk Musikisin deki seçkin yerine getirebilmiştir, Hrant'ın udundan gelen akıcı ve tanınan sese karşı Yorgo'nun keskin, pırıl pırıl pasajları. Ne yazık ki Bacanos tan örnek sunamıyoruz bu diskte. Ama Udi Hrant'ın burada sunabildiğimiz Hicaz, Hüzzam ve Kürdilihicazkar taksimleriyle iftihar ediyoruz. Çünkü söz konuşu kayıtlar Hrant on dokuz yaşında genç bir delikanlıyken 1920'de kaydedilmiştir. Aslında Kalan Müzik Yapım'ın bugünlerde sunacağı başka bir diskde Udi Hrant Kenkulian'ın 1950'lerde New York'ta canlı olarak kaydedilen taksimlerini dinleyebileceğiz. Taksimlerin dışında bu diskte Udi Hrant'tan bir de çiftetelli var. Ötekilerle karşılaştırıldığında nasıl bir sonuca varılır bilemiyoruz ama tercih yapmak neredeyse imkansız.
Kanunu unutmadık. Kanuni Ahmet Yatman (l897-197l)'dan Kesik Kerem'i sunuyoruz, icra tekniğini değiştiren bu müzisyenimizin parmaklarını kullanışına arpejlerine, kromatik geçişlerine dikkat etmenizi dileriz. Parçadaki Hanende Ağyazar Efendi (Garabetyan) Kemal Atatürk'ün taktığı söylenen soyadıyla Akyaz Bey döneminin en ünlü fasıl şarkıcıları arasında yer alıyordu.
Klasik Türk Musikisinde hiç bir tanıtıma ihtiyacı olmayan Münir Nurettin Selçuk'tan Sadettin Kaynak bestesi iki şarkı var. "Çıkar Yücelerden" ve "Leyla" Üstad'ın üslubundaki klasikliği,Mahmut Celalettin'in 2, 9, 12 ve 19'uncu parçalar olarak sunduğumuz gazelleriyle bir karşılaştırma yaptığımızda görmemek mümkün değil. Son olarak iki hanım şarkıcı sunuyoruz. Gönül, Safiye Ayla, Müzeyyen Senar, Hamiyet Yüceses'i de sunmak isterd. Ama Perihan Altındağ'dan bir Rakım Elkutlu bestesi "Ne Bahar Kaldı Ne Gül", Suzan Yakar'dan da popüler bir şarkı "Sevda Zinciri"yle yetiniyoruz.
Derleyen : Cem Taylan / Ocak 1995 - (Kartonet'ten)
Produced and edited by : Harold G. Hagopian
Metal part transfers and digital remastering by : Vince Caro
Cover illustration and graphic design : Jerry Bezdikian
1995
İSTANBUL 1925
01 - Hüzzam Taksim - Şükrü Tunar
02 - Neva Hicaz Gazel - Mahmut Celalettin
03 - Çıkar Yücelerden - Münir Nurettin Selçuk & S. Kaynak
04 - Çiftetelli - Udi Hrant
05 - Daktilo - Deniz Kızı & Kanuni Artaki
06 - Raks Bedia - Kemani Haydar Tatlıyay
07 - Hicaz Taksim - Udi Hrant
08 - Sevda Zinciri - Suzan Yakar
09 - Yüzü Pembe - Mahmut Celalettin & Udi Marko
10 - Suzinak Taksim - Şükrü Tunar
11 - Karşılama - Şükrü Tunar
12 - Neva Uşşak Gazel - Mahmut Celalettin
13 - Hüzzam Taksim - Udi Hrant
14 - Leyla - Münir Nurettin Selçuk & S. Kaynak
15 - Ağladım Acı Çektim - Küçük Nezihe Hanım & Şükrü Tunar
16 - Bahriye Çiftetelli - Kemani Nubar
17 - Kurdili Hicazkar Taksim - Udi Hrant
18 - Arap Oyun Havası - Kemani Haydar Tatlıyay
19 - Rast Neva Gazel - Mahmut Celalettin
20 - Ne Bahar Kaldı Ne Gül - Perihan Altındağ & R. Elkutlu
21 - Kessik Kerem - Hanende Agyazar Efendi
22 - Çiftetelli - Şükrü Tunar
http://rapidshare.com/files/63304495/__304_STANBUL_1925.rar.html
Şifresi : Yaban
Alıntı
